Kruissteek of vrij borduren: waar kan je nu beter mee beginnen? Veel mensen gaan er vanuit dat vrij borduren moeilijker is en kiezen daarom voor kruissteek als startpunt. Maar is dat ook echt zo? Vrij borduren kan er iets ingewikkelder uitzien als je nog niet veel borduurervaring hebt. Want kruissteek ziet er zo lekker overzichtelijk uit. Maar in werkelijkheid valt het verschil in moeilijkheidsgraad enorm mee! In deze blogpost vertel ik je over de belangrijkste verschillen, en er komt zelfs wat psychologie bij om de hoek kijken. (Komt dat diploma van me toch nog van pas!) Zodat je daarna precies weet welke borduurtechniek het beste bij jou past.
Inhoud
- Wat is vrij borduren en wat is kruissteek?
- Is vrij borduren moeilijker dan kruissteek?
- De belangrijkste verschillen
- Voordelen en nadelen
- Wat lijkt jou het leukst?
- Borduurpakketten voor beginners
- FAQ
Wat is vrij borduren en wat is kruissteek?
Borduren kan je grofweg opdelen in twee categorieën: kruissteek en vrij borduren. Beide vormen zijn ontzettend leuk om te doen. Ik ben zelf ooit begonnen met een kruissteek-borduurpakket en daarna ben ik steeds meer met vrij borduren aan de slag gegaan. Ik heb niet per se een voorkeur, juist de afwisseling vind ik fijn. Wel merk ik dat als ik veel aan mijn hoofd heb, ik sneller naar een kruissteekwerkje grijp.
Bij kruissteek werk je op een speciale stof met een raster (aida of evenweave) en borduur je op elk vakje van de stof een kruisje in de kleur die het telpatroon aangeeft. Het is overzichtelijk en precies. Het resultaat is een werk dat uit allemaal geborduurde 'pixels' bestaat, omdat je alleen kruisjes gebruikt. Qua werkwijze lijkt het een beetje op verven op nummer: je weet precies wat je gaat maken en welke kleur je waar gebruikt.
Bij vrij borduren werk je op gewone stof en volg je de lijnen van een motief. In de meeste gevallen is dit motief (of patroon) al voorbedrukt op de stof als je met een borduurpakket werkt. Je kan een patroon ook overtrekken of natekenen op stof. Je vult het patroon met verschillende steken. Een populaire basissteek om iets op te vullen is de satijnsteek, voor mooie overgangen de long and short stitch. Voor omlijningen zijn populaire steken onder andere de stiksteek en steelsteek. Je kan werken met verschillende texturen; als je meer draadjes gebruikt wordt je borduurwerk wat dikker/grover. Door de verschillende steken wordt je resultaat uiteindelijk realistischer dan wanneer je met kruissteken borduurt.
Als kruissteek lijkt op verven op nummer, dan lijkt vrij borduren meer op het inkleuren van een kleurplaat. Je hebt iets meer vrijheid in hoe je te werk gaat.
Heb je al bedacht wat je het leukst lijkt? Bekijk de borduurpakketten in de shop, je kan filteren op type (kruissteek of vrij borduren) en moeilijkheidsgraad (van beginner tot expert).
Links: een gratis mini (kruissteek) die ik ontwierp en deelde op Instagram een paar jaar geleden. Rechts: een patroon (vrij borduren) dat ik ontwierp om gratis weg te geven in een nieuwbrief tijdens advent.
Is vrij borduren moeilijker dan kruissteek?
Vrij borduren ziet er op het eerste gezicht ingewikkelder uit. Je ziet veel verschillende steken en texturen. Als startende borduurder kan dat er overweldigend lijken. Maar ik beloof dat het dat niet is. Vrij borduren is niet moeilijker dan kruissteek, wat mij betreft.
Het is vooral een andere manier van borduren en het een is niet per se moeilijker dan het ander. Maar het heeft een iets genuanceerder antwoord nodig. Beide borduurvormen hebben namelijk eigenschappen die je als "voordeel" of als "nadeel" kan zien. Afhankelijk van waar je voorkeur naar uitgaat.
Dus misschien moet de vraag niet zijn "welke vorm van borduren is moeilijker?" maar "welke vorm van borduren past het beste bij mij nu?". Om daar achter te komen, zal ik je vertellen wat die eigenschappen precies zijn.
De belangrijkste verschillen
| Kruissteek | Vrij borduren | |
| Patroon | Los telpatroon, correspondeert met de hokjes op je stof | Patroon op de stof waar je overheen borduurt, tellen is niet nodig |
| Borduursteek | De basis is kruissteek, hier en daar kan je soms ook stiksteken en franse knoopjes gebruiken voor details | Er zijn enkele basissteken waar je veel mee kan, maar je kan dit uitbreiden met honderden andere steken |
| Materiaal | Telbare stof (aida of evenweave), naald met ronde punt, splijtbaar garen, borduurring is handig | Elke stof, maar 100% katoen of een linnenmix werkt het beste, naald met scherpe punt, splijtbaar garen, borduurring is essentieel |
| Tempo | Over het algemeen langzamer dan vrij borduren | Over het algemeen sneller dan vrij borduren |
| Mate van vrijheid | Je houdt je aan het patroon en elk kruisje ziet er hetzelfde uit. | Het staat van te voren minder vast waar je welke steek precies zet en daardoor heb je meer vrijheid. |
| Creatieve toepassingen | Zolang het een raster heeft kan je er op borduren, denk aan een kaart waar je gaatjes in prikt! Met speciaal canvas kan je ook kruissteken op niet-telbare stof (zoals op een kledingstuk) borduren. | De mogelijkheden zijn eindeloos: repareer kleding met borduurwerken, borduur op een tas, maak 3D-objecten m.b.v. vilt en ijzerdraad; je kan het zo gek niet bedenken. |
Voordelen en nadelen
Het grootste voordeel van kruissteek vind ik dat je er lekker je hoofd bij uit kan zetten. Je volgt het patroon en er kan niet zo veel misgaan zolang je goed telt. Door de ritmische, herhalende beweging van kruissteken borduren, kalmeert je zenuwstelsel vanzelf. Je aandacht wordt volledig opgeslurpt door het op en neer steken in de stof, waardoor er minder ruimte is voor piekeren. Niet voor niets wordt kruissteek vaak meditatief genoemd. Dus als je behoefte hebt aan structuur en duidelijkheid, dan vind je kruissteek waarschijnlijk het fijnst om te doen.
Maar dat tellen kan ook wel een nadeel zijn. Je hebt een apart papier of tablet erbij en je moet er goed je concentratie bijhouden. Dus als ik wat meer ruimte in mijn hoofd heb, dan vind ik vrij borduren juist heel fijn om te doen! Want het patroon staat al op de stof. Bij vrij borduren maak je meer keuzes over steken, richting en textuur. Dat maakt het creatiever en uitdagender, en je kan er zo in opgaan dat je de tijd helemaal vergeet. Het geeft een gevoel van flow. Als je zin hebt om meer creativiteit en vrijheid te ervaren, dan is vrij borduren waarschijnlijk meer jouw ding.
Als je de basis van vrij borduren onder de knie hebt, kan je vervolgens ook heel makkelijk je eigen versiersels maken op kleding. Of leuke persoonlijke cadeautjes. Want je hebt als patroon in principe alleen een lijntekening nodig.
Wat lijkt jou het leukst?
Je kan heel lang de voor- en nadelen met elkaar vergelijken, maar uiteindelijk gaat het er vooral om wat jou leuk lijkt. Een ontwerp waarvan je denkt: ja, dát wil ik maken! Of dat nu vrij borduren of kruissteek is. Uit onderzoek blijkt dat positieve emoties je denken en handelen soepeler laten verlopen. Je leert makkelijker en bent flexibeler als je plezier hebt. Oftewel: borduren gaat het makkelijkst als je enthousiast bent over wat je maakt!
Borduurpakketten voor beginners
Bij Iris Borduurt vind je een groot assortiment aan moderne borduurpakketten voor zowel kruissteek als vrij borduren. In beide categorieën kan je filteren op moeilijkheidsgraad. Als je voor het eerst gaat borduren, kies dan voor een beginnerspakket.
Als je de basis onder de knie hebt, kan je ook veel mooie borduurmaterialen in de shop vinden om bijvoorbeeld op je kleding te borduren! Denk bijvoorbeeld aan Solufix waar je je patroon op kan tekenen en daarna kan wegwassen. Hier is vrij borduren het meest geschikt voor.
FAQ
- Kan ik beginnen met vrij borduren als ik nog nooit heb geborduurd? Ja, dat kan zeker! Je kan heel makkelijk beginnen met enkele basissteken. Bekijk bijvoorbeeld deze Tulip Sampler om verschillende steken voor vrij borduren te leren.
- Ik ben niet zo geduldig, welke vorm van borduren is het beste voor mij? Dan zou ik voor vrij borduren gaan, je hebt sneller resultaat en je hoeft niet te tellen.
- Ik wil graag precies weten waar ik aan toe ben, welke vorm van borduren is dan het beste? Kruissteek vind je dan het fijnst waarschijnlijk. Het is heel overzichtelijk en ontspannen om te doen.
- Ik wil graag bloemen en andere motiefjes op kleren borduren, welke vorm van borduren moet ik dan leren? Vrij borduren past hier het beste bij. Je kan ook kruissteek borduren op kleding met speciaal canvas, maar met vrij borduren kan je meer kanten op. Tip: er zijn hier ook handige Stick & Stitch pakketten voor.
- Ik wil zelf iets ontwerpen om te borduren, voor welke vorm is dat het makkelijkst? Zelf vind ik ontwerpen voor vrij borduren makkelijker, omdat je een simpele tekening maakt en hier overheen borduurt. Voor kruissteek kan je ook als beginner redelijk makkelijk een patroon maken, pixel voor pixel, het duurt alleen wat langer. Voor kruissteek kan je MacStitch of StitchFiddle gebruiken. Voor vrij borduren maak je een lijntekening, dan kan met pen en papier of o.a. op de iPad in ProCreate.
Stuur je me een foto van jouw borduurproject op Instagram of plaats je het in de Iris Borduurt Facebookgroep? Ik vind het altijd heel leuk om te zien wat iedereen maakt. Veel borduurplezier!
